Μια Ευρωπαϊκή Δημοκρατία: ενωμένη, δημοκρατική και κυρίαρχη. Ένα νέο διακρατικό θεμέλιο στη βασική πολιτική, θα μπορούσε να βοηθήσει την Ευρώπη να γεφυρώσει τους διαχωρισμούς της, είτε τους οικονομικούς, είτε αυτούς που βασίζονται στην ταυτότητα. Σε μια συνέντευξη με τον Tom Vasseur, η στοχαστής και ακτιβίστρια Ulrike Guérot συζητάει για τη σχέση μεταξύ δημοκρατίας, αξιών, και ανήκειν, πετώντας το γάντι πριν τις Ευρωεκλογές.

Tom Vasseur, μέλος του ΔΣ των Νέων Ευρωπαίων Φεντεραλιστών – Ολλανδία
Ulrike Guérot, ιδρυτής και Διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Εργαστηρίου Δημοκρατίας European Democracy Lab (EDL)

Tom Vasseur: Καθώς πλησιάζουμε στις εκλογές του Μαΐου, ποια είναι η κατάσταση της ουτοπικής σκέψης στην Ευρωπαϊκή πολιτική συζήτηση;

Ulrike Guérot: Το 2016 ήμουν θυμωμένη με ένα σύστημα που δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει την κρίση. Χάναμε την Ευρώπη και, ενώ είχαμε καταφέρει τόσα πολλά, απλά δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα είμαστε εκτός τελικά. Έτσι αποφάσισα να γράψω ένα βιβλίο θυμού και μετά, επειδή δεν πίστευα πια στο Ευρωπαϊκό σχέδιο, να αποχωρήσω. Όμως το βιβλίο (Γιατί η Ευρώπη πρέπει να γίνει μια Δημοκρατία) γύρισε πίσω σαν μπούμεραγκ. Είναι ενδιαφέρον να βλέπει κανείς τα αποτελέσματα. Στο συνέδριο των Γερμανών Πράσινων, κατατέθηκε πρόταση να μπει η Ευρωπαϊκή Δημοκρατία στο πρόγραμμα για τις επόμενες Ευρωεκλογές. Αν και βρισκόμαστε ακόμη στη σφαίρα της ουτοπίας, η ιδέα έχει αρχίσει να κερδίζει έδαφος.

Νιώθω ένα είδος απόγνωσης στο σύστημα. Η Κομισιόν ξοδεύει τεράστια χρηματικά ποσά για να πείσει τον κόσμο να ψηφίσει, γιατί όσο χαμηλότερη είναι η συμμετοχή τόσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό του λαϊκισμού. Όμως, ενώ πέντε χρόνια πριν το θέμα ήταν το «νέο αφήγημα» – μια διαφορετική ιστορία για να ειπωθούν παλιές αλήθειες – σήμερα η συζήτηση είναι για την επανεφεύρεση της Ευρώπης. Οι ομιλίες του Μακρόν, για παράδειγμα, δεν αφορούν πια την ενσωμάτωση, αλλά την Ευρωπαϊκή ενότητα, κυριαρχία και δημοκρατία. Η ευρωπαϊκή υπηκοότητα και δημοκρατία οδηγούν στην καρδιά της κυριαρχίας, που είναι συναρπαστικό γιατί συστηματικά αποφεύγαμε τέτοια θέματα όλα αυτά τα χρόνια.

Tom Vasseur: Μπορεί το ιδεώδες της Ευρωπαϊκής Δημοκρατίας να ικανοποιήσει τη λαχτάρα των ανθρώπων για μια συλλογική αίσθηση ταυτότητας;

Ulrike Guérot: Με την Ευρωπαϊκή Δημοκρατία, προσπαθώ να αντιμετωπίσω δύο πράγματα που οι άνθρωποι ζητούν από την Ευρώπη: προστασία και ταυτότητα. Πιο συχνά, η τοπική ταυτότητα είναι ισχυρότερη από την εθνική ταυτότητα, δίνοντας μια αίσθηση προέλευσης. Η τροφή, η γλώσσα, η ταυτότητα δεν είναι απαραίτητα εθνικές. Για τους Βρετόνους, είναι η Βρετάνη, ενώ εγώ είμαι από την Rheinland.

Η Ευρωπαϊκή Δημοκρατία δεν θα υποκαταστήσει τις τοπικές ταυτότητες του κόσμου, αλλά θα ενεργεί σαν στέγη. Η πρότασή μου βασίστηκε στο σύστημα του Οίκου των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, για το σύνολο και σε μία Γερουσία που εκπροσωπεί τις 50 πολιτείες. Η λογική μου ήταν να βρω πώς οι «αυθεντικές» περιοχές όπως η Αλσατία ή η Σικελία, θα μπορούσαν να συνδυαστούν για να σχηματίσουν ολότητες των 8 ως 15 εκατομμυρίων ανθρώπων. Αυτό το μέγεθος είναι το ιδανικό για ένα πολιτικό σύστημα, καθώς επιτρέπει στο πελατειακό σύστημα να λειτουργήσει προς μια θετική κατεύθυνση, μιας και στην πραγματικότητα, είτε το χρησιμοποιούν είτε όχι, όλοι σκέφτονται ότι έχουν έναν ξάδερφο που δουλεύει στην κυβέρνηση.

Όλα αυτά δεν είναι καινούρια. Πριν την υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ το 1992, 178 περιφερειακοί εκπρόσωποι παρουσίασαν ένα memorandum στον Χέλμουτ Κολ, τον τότε Γερμανό καγκελάριο, υποστηρίζοντας μια ακόμη σφιχτότερη Ένωση που θα λειτουργούσε από τις ευρωπαϊκές περιφέρειες. Το 1980, οι Πράσινοι ήταν πολύ υποστηρικτικοί σε μία «Ευρώπη των περιφερειών». Σήμερα η τρέχουσα τάση είναι η τοπικοποίηση και η αποκέντρωση. Αν κάποτε η λειτουργία των μεγάλων βιομηχανιών είχε ανάγκη το εθνικό κράτος, σήμερα ένα πολιτικό σύστημα βασισμένο σε μικρότερες ενότητες, μπορεί να λειτουργήσει το ίδιο καλά. Αλλά η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει το αντίθετο: ένα εργαλείο συγκεντρωτισμού. Οι πυκνοκατοικημένες περιοχές λαμβάνουν κονδύλια ευκολότερα και η αγορά τους έχει συγκεντρώσει τον πλούτο και τις βιομηχανίες.

Τα τελευταία 100 χρόνια, η Ευρώπη έχει κολλήσει μεταξύ μια «Ευρωπαϊκής Γερμανίας» και μιας «Γερμανικής Ευρώπης». Μετά από 10 χρόνια Γερμανικής Ευρώπης, όλες οι υπόλοιπες χώρες γυρίζουν την πλάτη, προτιμώντας καμία Ευρώπη σε σχέση με την Γερμανική Ευρώπη. Εγώ σαν γερμανίδα, νιώθω ότι η απάντηση είναι η αποικοδόμηση της Γερμανίας.

Tom Vasseur: Η ριζοσπαστική δεξιά, δείχνει ότι οδεύει σε υψηλά ποσοστά τον Μάιο με τον Ιταλό αναπληρωτή Πρωθυπουργό Ματέο Σαλβίνι σαν πιθανό ηγέτη τους. Οι πολιτικοί και οι πολίτες που υποστηρίζουν το ευρωπαϊκό ιδεώδες, τι θα έπρεπε να κάνουν τους επόμενους λίγους μήνες για να το αντιμετωπίσουν?

Ulrike Guérot: Το κλειδί είναι η συμμετοχή. Στις τελευταίες Ευρωεκλογές του 2014, ο μέσος όρος συμμετοχής ήταν 47%. Θα χρειαστούμε 70% για να αντιμετωπίσουμε τους λαϊκιστές. Η Κομισιόν το έχει καταλάβει και κάνει ανοίγματα στους νέους.

Επιπλέον χρειάζεται να αλλάξουμε το πλαίσιο, από την ενσωμάτωση στη δημοκρατία. Συζητάμε για τις τέσσερις ελευθερίες: αγαθά, κεφάλαιο, υπηρεσίες και άνθρωποι. Ωστόσο, η Ε.Ε. είναι μία νομική κοινότητα που καλύπτει μόνο αγαθά, κεφάλαιο και υπηρεσίες. Ως πολιτικά υποκείμενα είμαστε ακόμη κατακερματισμένοι από τους εθνικούς νόμους, στις εκλογές, στη φορολόγηση και στα κοινωνικά δικαιώματα. Υποστηρίζω ότι πρέπει να ολοκληρώσουμε την ενιαία αγορά και το ενιαίο νόμισμα με μία δημοκρατία, που θα σήμαινε ότι κάθε άτομο απολαμβάνει την ίδια ισότητα απέναντι στους κοινούς νόμους της Ευρώπης.

Η οπτική που βάζει την υποστήριξη της Ε.Ε. ενάντια στην αντι-ΕΕ πολιτική, καταρρέει. Αυτό είναι το λάθος μας, γιατί αυτοαποκαλούμαστε οι «Ευρωπαϊστές» ενώ ο Matteo Salvini, η Marine Le Pen, και ο Heinz-Christian Strache είναι Ευρωπαίοι επίσης. Υποστηρίζουν ότι θέλουν μια ισχυρή Frontex, μια Ευρώπη των πατρώων εδαφών, και μια Ε.Ε. που ενεργεί μόνο εκεί που τα τοπικά επίπεδα δεν μπορούν. Σαν ιστορική υποσημείωση, ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι ήταν πολύ ευρωπαϊστές και ονειρεύονταν να ενοποιήσουν την Ευρώπη. Η αληθινή διάκριση είναι το αν η Ευρώπη θα βασίζονταν στην τοπική ισότητα όλων των πολιτών και την λαϊκή κυριαρχία σε μια ομοσπονδιακή δομή, ή αν βλέπει κανείς την ενσωμάτωση να συμβαίνει μέσα από τα εθνικά κράτη και το Συμβούλιο της Ευρώπης.

Συζητάμε για το αν οι Γερμανοί θα έπρεπε να βοηθήσουν τους Ιταλούς, όταν θα έπρεπε στην πραγματικότητα να συζητάμε τόσο την ανάγκη για την αμοιβαιότητα του χρέους όσο και την ανάγκη της Ιταλίας να ξεδιαλύνει τα προβλήματά της.

Προφανώς είναι με την λαϊκή, δημοκρατική και ομοσπονδιακή Ευρώπη. Πρώτα γιατί σήμερα η Ε.Ε. βρίσκεται σε κακή κατάσταση, αλλά επίσης γιατί από την υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ το 1992, γνωρίζουμε ότι η Ευρώπη είναι η ένωση των κρατών και των πολιτών. Αν είχαμε ασχοληθεί με αυτό από τότε, δεν θα είχαμε τις σημερινές συζητήσεις για το αν η Γερμανία θα πρέπει να πληρώσει την ενίσχυση της Ιταλίας. Οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις, αν και δεν δηλώνεται ανοιχτά, αφορούν τα κοινά κεφάλαια και την αμοιβαιότητα του χρέους, κάτι που θεωρείται κακό.

Όμως δεν μπορεί να υπάρχει νομισματική ενοποίηση χωρίς δημοσιονομική και κοινωνική ένωση. Συζητάμε αν οι Γερμανοί πρέπει να βοηθήσουν τους Ιταλούς όταν θα έπρεπε στην πραγματικότητα να μιλάμε τόσο για την ανάγκη της αμοιβαιότητας στο χρέος όσο και την ανάγκη της Ιταλίας να ξεδιαλύνει τα προβλήματά της. Η επιδιόρθωση των προβλημάτων της Ιταλίας, κάτω από μία κοινή στέγη είναι διαφορετική προσέγγιση σε σχέση με την άλλη πλευρά, δηλαδή να φύγει εκτός η Ιταλία ακριβώς λόγω αυτών των προβλημάτων. Θα ήταν ένα βήμα προς την ομοσπονδιοποίηση. Ένα βήμα που ήρθε στις ΗΠΑ, την Ελβετία και τον Καναδά μετά τους εμφύλιους πολέμους. Ήταν η αμοιβαιότητα του χρέους, η συγχώνευση και η ακύρωση του χρέους, που άλλαξε τις ΗΠΑ το 1876 ( the United States are στο the United States is). Πιστεύω ότι η Ευρώπη σιωπηλά πλησιάζει αυτή τη στιγμή.

Tom Vasseur: Σχετικά με τον εμφύλιο πόλεμο;

Ulrike Guérot: Κάνω απλά μία ιστορική αναλογία. Όμως το πρόσφατο σχόλιο του Μακρόν ότι η Ευρώπη βρίσκεται στο όριο ενός «Ευρωπαϊκού εμφύλιου πολέμου» μου κίνησε το ενδιαφέρον. Βάζοντας τη Συρία από τη μια πλευρά, ας κοιτάξουμε το θεωρητικό πλαίσιο. Ο Ιταλός φιλόσοφος Giorgio Agambem μιλάει για «στάση», την αρχαία Ελληνική λέξη για τον εμφύλιο πόλεμο, που σημαίνει συστημική ακαμψία. Ο εμφύλιος πόλεμος ξεσπάει όταν έχεις ένα άκαμπτο σύστημα που αποτυγχάνει να εξελιχτεί. Θα μπορούσε κανείς να το μεταφέρει αυτό και στην Ε.Ε. Δεν εξελιχθήκαμε και δεν χτίσαμε μία πλήρη οικονομική και νομισματική ένωση, ούτε πετύχαμε τη δημοσιονομική και κοινωνική ένωση. Κάναμε την τραπεζική ένωση, για τα μάτια του κόσμου. Όταν ένα σύστημα δεν εξελίσσεται, τότε συσσωρεύει αντισυστημική διαμαρτυρία, αυτοί είναι οι λαϊκιστές.

Οι σημερινές εθνικές πολιτικές, μέσα στην Ε.Ε. είτε είναι διαχωρισμένες σε στρατόπεδα ή είναι βασισμένες πάνω στη στάση του καθενός απέναντι στην Ευρώπη, όχι πάνω στο δίπολο δεξιά – αριστερά. Brexit εναντίον Bremain ή Μακρόν εναντίον Λεπέν. Αυτό είναι που ο Agamben αποκαλεί εμφύλιο, το πολιτικό σώμα που διαλύεται.

Tom Vasseur: Πώς κρίνετε την απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου να θέσει σε εφαρμογή το Άρθρο 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση για την Πολωνία, το 2017 και για την Ουγγαρία τον Σεπτέμβριο 2018? που σημαίνει ότι οι δύο χώρες μπορεί να στερηθούν δικαιώματα ψήφου στην Ε.Ε. Μία Ευρωπαϊκή Δημοκρατία θα είχε παρόμοιες προβλέψεις για να εγγυηθεί την εφαρμογή του νόμου;

Ulrike Guérot: Προφανώς θα έπρεπε πάντα να υπάρχουν προβλέψεις που να προστατεύουν αναφαίρετα ανθρώπινα δικαιώματα και την εφαρμογή του νόμου, αλλά οι διαδικασίες του Άρθρου 7, όσο και αν τις υποστηρίζω, είναι δομικά ελαττωματικές. Είτε έχεις τη λογική της μη παρέμβασης, είτε όχι. Γιατί υπάρχει παρέμβαση στις αποφάσεις, όταν οι δικαστές συνταξιοδοτούνται; Συμφωνών ότι το Άρθρο 7 σήμερα είναι ο κοινά αποδεκτός μηχανισμός, αλλά παραμένει παρεμβατικός σε κυρίαρχα εθνικά κράτη. Το αληθινό ερώτημα είναι σε ποια βάση είναι νόμιμο, εκτός από το γεγονός ότι η Πολωνία υπέγραψε την Συνθήκη της Λισσαβόνας το 2007.

Το ίδιο ισχύει και για την Κομισιόν που δεν ενέκρινε την πρόταση προϋπολογισμού της Ιταλίας. Η Κομισιόν δεν εκλέγεται άμεσα, οπότε έχουμε ένα εκτελεστικό ομοσπονδιακό σύστημα, χωρίς ξεκάθαρη κοινοβουλευτική συγκατάθεση. Οι περιπτώσεις της Ιταλίας και της Πολωνίας δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι η κυριαρχία. Μπορεί μόνο να λυθεί με μία ψήφο ανά άτομο, διαχωρισμό των εξουσιών και μη φορολόγηση χωρίς αντιπροσώπευση. Η Ε.Ε. δεν διαθέτει αυτά τα πολύ κλασικά χαρακτηριστικά. Αντλεί τη νομιμοποίησή της μέσα από μία περίπλοκη και υπό αίρεση αλυσίδα. Για παράδειγμα το Συμβούλιο είναι νόμιμο λόγω της παρουσίας των κρατών μελών. Αλλά η αλυσίδα είναι έμμεση κι έτσι άμοιρη ευθυνών, γι’ αυτό και συσσωρεύεται αντίδραση. Στην Ευρωπαϊκή Δημοκρατία αυτό θα αλλάξει, η όλη ιδέα είναι να κινηθούμε προς ένα σύστημα που αντιστοιχεί στις αντιλήψεις μας περί δημοκρατίας, και περιλαμβάνει ένα κοινοβούλιο και μία γερουσία με δύο γερουσιαστές ανά περιφέρεια.

Παρ’ όλα αυτά, οι λαϊκιστές θα εξακολουθήσουν να παίρνουν το 30% των ψήφων. Αυτό το ποσοστό είναι πολύ σημαντικό, λόγω της αρχής 80/20, που σημαίνει ότι συχνά 80% των επιπτώσεων προέρχεται από το 20% των αιτιών. Οι λαϊκιστές έχουν ξεπεράσει το ορόσημο του 30% και γι’ αυτό είναι στο επίκεντρο της προσοχής μας. Όπως οι Ναζί το 1930. Ωστόσο δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι λαϊκιστές, αποτελούν μόνο το 30% των κοινοβουλευτικών εκπροσώπων. Στη σημερινή Ε.Ε., όπου όλη η διακυβέρνηση εκπορεύεται από το Συμβούλιο της Ε.Ε. και το βέτο μιας χώρας συχνά μπορεί να μπλοκάρει τα πράγματα, είναι φανερό πλέον ότι οι χώρες πέφτουν η μια μετά την άλλη στον λαϊκισμό σαν ντόμινο – Ουγγαρία, Αυστρία, Πολωνία. Και όταν οι λαϊκιστές ελέγχουν τις κυβερνήσεις, οι υπουργοί τους γίνονται μέλη του Συμβουλίου της Ε.Ε. και αποκτούν την εξουσία του βέτο. Όμως δεν εκπροσωπούν παρά μέρος της χώρας τους. Αν είχαμε το κοινοβούλιο που ονειρεύομαι, τα πραγματικά δύο τρίτα της πλειοψηφίας για δημοκρατία θα αντικατοπτρίζονταν στο Ευρωπαϊκό επίπεδο.

Tom Vasseur: Ποιό θα ήταν το πρώτο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση;

Ulrike Guérot: Η δημιουργία εκλογικών καταλόγων όπου όλοι οι Ευρωπαίοι πολίτες από το Α ως το Ω θα είναι εγγεγραμμένοι, ανεξαρτήτως της χώρας τους. Σήμερα δεν έχουμε έναν τέτοιο κατάλογο για τους Ευρωπαίους πολίτες. Αυτό είναι καίριο, γιατί από τη στιγμή που προσφεύγεις σε γενικές, άμεσες και ισότιμες εκλογές, με μυστική ψηφοφορία, τότε σχηματίζεις ένα πολιτικό σώμα. Καθώς όμως το Ευρωκοινοβούλιο ψήφισε ενάντια στις διακρατικές λίστες τον Φεβρουάριο του 2018, εξακολουθούμε να ψηφίζουμε με εθνικές λίστες στις ευρωεκλογές. Είναι άμεσες, μυστικές και γενικές, αλλά όχι ισότιμες. Παρεμπιπτόντως αυτό είναι που κάνει το έθνος. Με τρελαίνει που ακούω να μιλάνε για ταυτότητα, εθνότητα και για το Heimat (τον υποβλητικό Γερμανικό όρο για την «πατρογονική γη» ή τον τόπο που ανήκεις*). Οι Γερμανοί τον 19ο αιώνα δεν ήταν Γερμανοί, αλλά Βαυαροί, ή από το Ρήνο κλπ. Το ίδιο ισχύει και για τους Γάλλους, με τους Κορσικανούς και τους Βρετόνους, που είναι μεν Γάλλοι αλλά δεν έχουν την ίδια ταυτότητα ή την ίδια γλώσσα. Μετατράπηκαν σε Γάλλους πολίτες, μέσα από μία διαδικασία που ξεκίνησε με τη Γαλλική Επανάσταση. Είναι η διαδικασία των εθνικών εκλογών που σχηματοποιεί το έθνος, ή καλύτερα τη δημοκρατία, στη βάση ενός ισότιμου νόμου.

Tom Vasseur: Είπατε ότι η Αριστερά θα πρέπει να ξανα-ανακαλύψει την έννοια του Heimat. Τι στοιχεία χρειάζονται γι’ αυτό?

Ulrike Guérot: Όλοι έχουν ένα Heimat με την έννοια του που γεννήθηκαν, που μεγάλωσαν και που ζουν. Όμως το να φτιάχνεις μια ταυτότητα από αυτό μπορεί να είναι πρόβλημα. Η έννοια του Heimat χρειάζεται να αποδομηθεί και το νόημά της να επεκταθεί πέρα από τις γεωγραφικές επικράτειες. Δύο ακόμη οπτικές είναι απαραίτητες και σημαντικές. Η οικογένεια και οι φίλοι, που συγκροτούν το κοινωνικό Heimat και οι ιδέες και οι πολιτικές συμμαχίες που συγκροτούν ένα διανοητικό Heimat. Είναι σπάνιες περιπτώσεις που και οι τρεις κατηγορίες συγκλίνουν, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δεν συμβαίνει. Η ιστορία δεν δουλεύει έτσι και είναι επικίνδυνη.

Αν εφαρμόσουμε την αντίληψη αυτή στην προσφυγική κρίση, δύο πλευρές χάνουν το Heimat τους. Αυτοί που φεύγουν από τη χώρα τους δεν έχουν πια Heimat και γι΄ αυτό φεύγουν κατ’ αρχήν. Και αυτοί που ζουν σε περιοχές που δέχονται πρόσφυγες νιώθουν ότι το δικό τους Heimat καταστρέφεται. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι οι περιοχές που δέχονται πρόσφυγες λειτουργούν σαν εφαλτήριο για τον κόσμο που θέλει να εκφράσει παράπονα ριζωμένα στη ζημιά που προκαλείται στις τοπικές οικονομίες και κοινότητες από τις συγκεντρωτικές επιδράσεις της ενιαίας αγοράς.

Tom Vasseur: Η Ευρώπη κατά την άποψή σας, είναι η ιδέα του Grenzenlosigkeit, δηλαδή απεριόριστη, εφαρμόσιμη στη σκέψη και τις ιδέες, όπως και στα εθνικά σύνορα, αλλά την ίδια στιγμή νιώθεις ότι μπορεί να είναι πηγή αδελφοποίησης και διακεκριμένης ταυτότητας. Θα μπορούσατε να μας εξηγήσετε πώς νομίζετε ότι αυτά τα ζητήματα αντίθεσης μπορούν να συμβιβαστούν?

Ulrike Guérot: Δεν πρόκειται για συμβιβασμό, αλλά για διαλεκτική. Είμαστε όλοι πολύ περήφανοι για της Ευρωπαϊκές αξίες, αλλά ποιες είναι αυτές; Στην ουσία πρόκειται για την οικουμενική πίστη ότι όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και με ίσα δικαιώματα, οι αξίες liberté, egalité, fraternité. Ωστόσο σήμερα η Ευρώπη αφορά την ασφάλεια. Υπεραμυνόμενοι των αξιών μας, στο όνομα της ασφάλειας, ουσιαστικά τις προδίδουμε. Η ασφάλεια στη ζωή μας και η ευημερία είναι καλές, αλλά δεν αποτελούν αξίες. Μπορείς να το συγκρίνει κανείς με το μαγείρεμα ενός ριζότο: πρέπει να προσθέσεις το νερό – την αλληλεγγύη – πολύ πολύ σιγά για να το πετύχεις.

Η θεμελιώδης Ευρωπαϊκή αξία είναι να εργαστούμε για έναν πλανήτη όπου όλοι οι άνθρωποι θα γεννιούνται ελεύθεροι και θα έχουν ίσα δικαιώματα. Προφανώς και θα χρειάζονται σύνορα, γιατί για να κάνεις τους ανθρώπους ίσους απέναντι στο νόμο σε ένα πολιτικό σώμα, θα πρέπει να εξαιρέσεις κάποιους, τουλάχιστον παροδικά. Τα σύνορα θα χρειάζονται για να αποφασίσεις ποιοι άνθρωποι θα επωφεληθούν, από π.χ. ένα ευρωπαϊκό σχήμα για την αντιμετώπιση της ανεργίας. Το ερώτημα είναι αν αντιλαμβάνεται κανείς κάτι τέτοιο σαν μόνιμη ή παροδική κατάσταση.

Όταν θα έχουμε Ευρωπαϊκή Δημοκρατία με μία ψήφο ανά άτομο, ισότιμη φορολόγηση και κοινούς νόμους, θα έχει μπει σε μια τροχιά θεσμοθετημένης αλληλεγγύης και θα πρέπει να προσδιορίσουμε με ποιους τη μοιραζόμαστε. Αν υπάρχει πολλή πίεση από αυτούς που θέλουν να μπουν στο σύστημά σου από έξω, ένα έθνος πέφτει στον άσχημο εθνικισμό. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε ένα διαλεκτικό στάδιο. Μπορεί να συγκριθεί με το μαγείρεμα του ριζότο: πρέπει να βάλεις το νερό – την αλληλεγγύη – πολύ πολύ σιγά για να το πετύχεις. Αν συμφωνούμε ότι το έργο της Ευρώπης είναι να κάνει τις ευρωπαϊκές της αξίες μια πραγματικότητα, τότε πρέπει να το κάνουμε σαν ριζότο. Ας ξεκινήσουμε με τους Ευρωπαίους και μετά συνεχίζουμε από εκεί και πέρα.

* της Αλίκης Κοσυφολόγου: Το Heimat δηλώνει στα γερμανικά την ιδιαίτερη σχέση των ατόμων με το οικείο τους κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον. Στα αγγλικά έχει μεταφραστεί αυθαίρετα ως homeland, δηλαδή τόπος καταγωγής, ωστόσο ούτε αυτή η μετάφραση αποδίδει εύστοχα κι επαρκώς τη σημασία της λέξης. Εξίσου αυθαίρετα και κακοποιητικά μεταχειρίστηκαν την έννοια οι ναζί, όπως έκαναν και με το κίνημα του ρομαντισμού εν γένει.

Μετάφραση: Μαρία Παναγιωτοπούλου
Πηγή: https://www.greeneuropeanjournal.eu/utopia-and-democracy-in-the-european-republic/